Kısaca; “International Organization for Standardization” İngilizce açılımı kısaltıldığında “IOS”, Fransızca “Organisation internationale de normalisation” kısaltıldığında ise “OIN” olmaktadır. Bu nedenle Yunanca “eşit” anlamına gelen “isos” kelimesinden türetilerek bugün kullanılan “ISO” adı verilmiştir.
Kalite Yönetim Sistemi
Kalite; mevcut ve var olan karakteristiklerin şartları karşılama derecesine verilen isimdir.
Kalite Politikası; kalite ile ilişkili olarak üst yönetim tarafından resmî olarak formüle edilen, şirketin yönelişini ve toplam hedeflerini gösteren ifade bütününün metinselleştirilmiş hâlidir.
Kalite Yönetimi; bir organizasyonun yönetilmesi ve kontrolü için koordine edilmiş faaliyetlerdir.
Kalite Hedefleri; kalite ile ilişkili olarak istenen veya amaçlanan durumlardır.
Kalite hedeflerinin SMART olması sağlanmalıdır:
S: Specified / Belirli (ilgili bölüm ve proses için)
M: Measurable / Ölçülebilir
A: Achievable / Ulaşılabilir
R: Real / Gerçekçi
T: Timing / Zamana bağlı
Kalite Planlaması: Kalite yönetiminin, kalite hedeflerinin belirlenmesi ve bu hedeflerin karşılanması için gerekli operasyonel prosesler ile ilgili kaynakların temini konusunda odaklanmış bir parçasıdır.
Kalite Kontrol: Kalite şartlarının karşılanmasına odaklanmış kalite yönetiminin bir parçasıdır.
Kalite Güvence: Kalite şartlarının karşılandığı güvencesini vermeye odaklanmış kalite yönetiminin bir parçasıdır.
Çalışma Ortamı: İşin yapıldığı ortam şartlarıdır.
İyileştirme: Kuruluşun kalite şartlarını karşılama kabiliyetinin artırılmasına odaklanmış kalite yönetiminin bir parçasıdır.
Ürün: Prosesin bir sonucudur. (Not: Dört genel ürün kategorisi vardır.)
Donanım
Yazılım
Servisler
İşlenmiş malzemeler veya bunların kombinasyonu
Şartlar: Belirlenen, genel olarak istenen veya yasal ihtiyaç ve beklentiler bütünüdür. Ürün, sistem veya müşteri ile ilişkili olabilir. Belirlenmiş şartlar yazılı hâle getirilmiş olan şartlardır. Şartlar değişik kaynaklar tarafından ortaya konulabilir.
Düzeltici Faaliyet: Belirlenen bir uygunsuzluğun ana sebebini ortadan kaldırmak ve tekrarını engellemek için yapılan faaliyetlerdir.
Önleyici Faaliyet: Potansiyel bir uygunsuzluğun (henüz ortaya çıkmamış) sebebini ortadan kaldırmak için yapılan faaliyetlerdir.
Standart Dışı İzin: Şartlara uymayan ürünlere gerektiğinde (müşteri onayı gibi) şartlı veya şartsız çıkış izni verilmesidir.
Serbest Bırakma: Prosesin bir sonraki aşaması ile devam etmek için verilen izinlerdir.
Gözden Geçirme: Belirlenen hedefleri gerçekleştirmek için oluşturulan konuların uygunluğunu ve etkinliğini tespit etmek amacıyla gerçekleştirilen faaliyetlerdir.
Doğrulama: Belirlenen şartların karşılandığını gösteren objektif delillere dayalı olarak teyit işlemidir.
Objektif Delil: Bir şeyin bulunduğunu ve gerçek olduğunu gösteren bilgi veya verilerdir.
Uygunsuzluk: Gerekliliklere uymama durumudur.
Proses: Girdileri kaynak kullanarak çıktılara dönüştüren ve birbirleri ile ilişkili veya etkileşen faaliyetler bütünüdür.
ISO 9001 Kalite Yönetim Prensipleri
Kalite yönetim sistemlerinin oluşturulması sırasında yerine getirilmesi gereken şartların tanımlandığı ve belgelendirme denetimine tabi olan standarttır. Verilen bu belgenin adı ISO 9001’dir.
ISO 9001 Ne Değildir?
Kalite ile ilgili bütün problemlere çözüm getirmez.
Neyin yapılacağını söyler ancak nasıl yapılacağını söylemez.
Etkin bir kalite yönetim sistemi için minimum şartları belirtir.
Neden ISO 9001?
Kuruluşta kalite anlayışının gelişmesini, kârlılığın, verimliliğin ve pazar payının artmasını, etkin bir yönetimi, maliyetlerin azalmasını, çalışanların tatminini, kuruluş içi iletişimde iyileşmeyi, tüm faaliyetlerde geniş izleme ve kontrolü, iadelerin azalmasını, müşteri şikâyetlerinin azalmasını ve müşteri memnuniyetinin artmasını sağlayan, ulusal ve uluslararası düzeyde uygulanan bir yönetim sistemi modelidir.
ISO 9001 Kalite Yönetim Prensipleri
Müşteri Odaklılık: Kuruluşlar müşterilerine bağımlıdır. Bu yüzden müşterilerinin mevcut ve gelecekteki ihtiyaçlarını iyi anlamalı, müşteri şartlarına tam olarak uymalı ve müşteri beklentilerinin üzerine çıkmak için çaba göstermelidir.
Liderlik: Liderler yön ve amaç birliği oluşturur. Lider, firma içerisinde insanların kuruluşun hedeflerinin başarılmasına tam olarak katılabileceği bir ortam oluşturmalı ve bunu devam ettirmelidir.
Çalışanların Katılımı: Her seviyedeki çalışan kuruluş için bir değerdir. Tam katılım sağlandığında çalışanların kabiliyetleri kuruluşun çıkarları için en verimli şekilde kullanılabilir.
Proses Yaklaşımı: Faaliyetler ve ilgili kaynaklar bir proses olarak yönetildiğinde başarılı sonuçlar çok daha etkin şekilde elde edilir.
Yönetime Sistem Yaklaşımı: Birbirleri ile ilişkili proseslerin sistem olarak belirlenmesi, anlaşılması ve yönetilmesi kuruluşların hedeflerine ulaşmasında verimlilik sağlar.
Sürekli İyileştirme: Kuruluşun genel performansının sürekli iyileştirilmesi kalıcı bir hedef olmalıdır.
Karar Vermede Gerçekçi Yaklaşım: Etkili kararlar veri ve bilginin analizine dayanmalıdır.
Karşılıklı Çıkara Dayalı Tedarikçi İlişkileri: Bir kuruluş ve tedarikçisi birbirine bağlıdır. Karşılıklı çıkarların korunması her iki tarafın da değer üretme kabiliyetini artırır.
Neden ISO 9001 Belgelendirme Gereklidir?
Bir işletmede kalite anlayışının tabana yayılması, maliyetlerin nasıl düşürüleceğinin bilinmesi, pazar rekabetinin artırılması ve sürdürülebilir bir yönetim anlayışının oluşturulması etkin bir ISO 9001 belgelendirme yapısı ile mümkündür.
Müşteri iade ve şikâyetlerinin azaltılması, kaliteli müşteri kitlesinin belirlenmesi ve satış hedeflerinin doğru şekilde planlanması ancak sistemli bir yönetim anlayışı ile sağlanabilir.
Firmalar müşteri olmadan hiçbir anlam ifade etmez. Bu nedenle müşteri odaklı bir yönetim anlayışı oluşturmak, kalite yönetiminin en önemli temelidir. ISO 9001’in amacı yalnızca bir belge almak değil, sürdürülebilir bir yönetim sistemi kurmaktır.